Cao huyết áp (hay tăng huyết áp) là một bệnh lý mãn tính khi áp lực của máu tác động lên thành động mạch tăng cao. Huyết áp tăng cao gây ra nhiều áp lực cho tim (tăng gánh nặng cho tim) và là căn nguyên của nhiều biến chứng tim mạch nghiêm trọng như: tai biến mạch máu não, suy tim, bệnh tim mạch vành, nhồi máu cơ tim,...

Huyết áp cao là bao nhiêu?

Huyết áp là áp lực của máu lên thành động mạch. Huyết áp được xác định dựa trên 2 chỉ số (Huyết áp tâm thu/Huyết áp tâm trương):

Nguyên tắc dinh dưỡng trong điều trị bệnh cao huyết áp

- Làm hạn chế tăng huyết áp, duy trì được huyết áp mục tiêu và giúp làm ổn định huyết áp

- Giảm tối đa nguy cơ tim mạch như: nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não…

- Chế độ ăn cung cấp đủ năng lượng, vitamin và các khoáng chất (đặc biệt là acid folic, vitamain B12, vitamin B6, vitamin D), ít natri, giàu kali, giàu chất xơ (gạo lứt), giảm lượng acid béo omega 3 (cá hồi, cá thu) và tổng lượng chất béo. Ăn nhiều rau xanh, quả chín (dạng miếng/múi, không ép/xay hay vắt lấy nước để tăng cường chất xơ) các sản phẩm sữa ít béo. Không nên ăn mỡ, nội tạng động vật, các loại sản phẩm chế biến sẵn (cá hộp, thịt muối, dưa cà, các món kho, muối, các loại nước sốt, nước chấm mặn)Không uống các loại đồ uống có cồn (bia, rượu…)

- Quản lý cân nặng bệnh nhân phù hợp, nếu bệnh nhân béo phì nên giảm cân.

Thực đơn mẫu

Sáng

 Trưa

 Tối

 Thứ Hai

* Bánh canh thịt
* Sữa đậu nành
* Chuối xiêm

Cơm trắng
Cá ba sa kho
Cải cúc xào
Canh mồng tơi
Dưa hấu

 Thứ Ba

* Phở gà
* Sữa tươi tách béo
* Nho ngọt

Cơm trắng
Cá thu sốt cà
Bông cải xanh luộc
Canh cải thịt bằm
Trái cây tươi

Thứ Tư

Xôi đậu xanh
Bơ dằm

Cơm trắng
Khổ qua dồn thịt
Rau bí xào tỏi
Canh rau dền
Chuối

Thứ Năm

Bánh mì chả cá
Sữa đậu nành 

Cơm trắng
Khổ qua xào trứng
Rau lang xào tỏi
Mãng cầu

Thứ Sáu

Xôi bắp
Dâu tây

Cơm trắng
Nấm kho đậu hũ
Bầu luộc
Canh khoai tây
Bưởi

Cách điều trị bệnh cao huyết áp:

Trong điều trị cao huyết áp, việc dùng thuốc để khống chế huyết áp dưới mức 140/90mmHg là rất cần thiết. Ở gia đình, người bệnh phải tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ, khám lại đúng kỳ hẹn, không nên tự ý mua thuốc hạ huyết áp để uống hay uống thuốc theo chỉ dẫn của người không phải là bác sĩ. Theo cách điều trị tăng huyết áp hiện nay, các thầy thuốc phối hợp nhiều loại thuốc hạ huyết áp với liều thấp có hiệu quả hơn là sử dụng một loại thuốc hạ huyết áp với liều cao. 

Các nhóm thuốc hạ huyết áp thường được sử dụng hiện nay bao gồm: nhóm thuốc lợi tiểu; nhóm thuốc chẹn kênh canxi; nhóm thuốc ức chế thụ thể bêta; nhóm thuốc ức chế thụ thể alpha; nhóm thuốc ức chế men chuyển; nhóm thuốc ức chế thụ thể angiotensin II.

Khi điều trị tăng huyết áp tại nhà cần tránh 3 sai lầm sau đây:

- Tự mua thuốc hạ huyết áp để uống. Đã có nhiều trường hợp phải đến bệnh viện cấp cứu do tự uống thuốc hạ huyết áp

- Chỉ chữa bệnh khi huyết áp tăng cao và ngừng thuốc khi huyết áp về bình thường

- Uống lâu dài với một đơn thuốc mà không khám lại để đánh giá diễn tiến của bệnh.

Để bảo đảm hiệu quả trong quá trình điều trị và theo dõi huyết áp tại nhà, bệnh nhân cần tuân thủ các cách sau:

1. Phải có sổ theo dõi huyết áp: trong sổ ghi số đo huyết áp mỗi ngày 1-3 lần, triệu chứng bất thường trong ngày, thuốc uống trong ngày. Bệnh nhân cần đưa sổ này cho bác sĩ điều trị mỗi lần tái khám.

2. Cách dùng máy đo huyết áp điện tử tại nhà: Khi theo dõi huyết áp tại nhà chỉ nên đo huyết áp 1-3 lần trong ngày, mỗi lần đo huyết áp nên đo 2 lần liên tiếp cách nhau vài phút rồi lấy trung bình 2 lần đo. Cần nhớ phải nằm nghỉ tuyệt đối khoảng 15 phút trước khi đo. Trước khi đo huyết áp 30 phút không được uống rượu, cà phê hay hút thuốc lá. Không nên đo huyết áp sau khi ăn hoặc khi mới ngủ dậy.

3. Khi có những dấu hiệu bất thường về sức khoẻ thì nên chủ động tới bác sĩ chuyên khoa tim mạch để khám, không chờ đến hẹn để chủ động ngăn ngừa tai biến do tăng huyết áp.