Hen phế quản là bệnh lý viêm mạn tính đường hô hấp, làm chất lượng cuộc sống của người bệnh sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, đặc biệt là trẻ em. Khi có thêm các yếu tố kích thích bên ngoài, đường thở sẽ bị co thắt, sưng phù, tăng tiết đàm làm đường thở bị tắc nghẽn từng cơn. Do đó, bố mẹ cần trang bị kiến thức về bệnh và có kế hoạch chăm sóc, điều trị cho con.

Dấu hiệu cơn hen phế quản

Giai đoạn nhẹ, ở trẻ xuất hiện những cơn ho, khò khè. Đến cơn hen phế vừa ho và thở khò khè rõ hơn, tiếng nói bắt đầu ngắt quãng, có dấu hiệu thở nhanh, co kéo lồng ngực, hõm ức, hố thượng đòn. Đến giai đoạn nặng khiến trẻ bị khó thở nặng, trẻ nhỏ không bú được, nhìn thấy rõ hiện tượng co kéo lồng ngực, mũi ức, hố thượng đòn, môi trẻ tím tái, gặp khó khăn khi nói hoặc khóc. Giai đoạn ác tính trẻ không thể khóc hoặc nói, khó thở dữ dội, thậm chí có cơn ngưng thở. Nếu không có biện pháp can thiệp và chữa trị kịp thời trẻ khó tránh khỏi tử vong.

hen phe quan o tre em: dau hieu, nguyen nhan va che do an phu hop - 4

Nguyên nhân gây hen phế quản ở trẻ

Hen là căn bệnh di truyền. Tuy nhiên, còn cần có thêm yếu tố bất lợi từ môi trường thì bệnh mới phát sinh.

Có nhiều yếu tố gây khởi phát cơn hen mà chúng ta cần nhận biết để phòng tránh: 

- Nhiễm virus đường hô hấp: Đa phần các trường hợp hen phế quản cấp đều do nhiễm phải virus đường hô hấp, chiếm đến 85%, chẳng hạn như Rhinovirus, Coronavirus, Virus hợp bào hô hấp,...

Bên cạnh đó, cũng còn các nguyên nhân khác như:

- Môi trường ô nhiễm: không khí, khói bụi, khói thuốc lá

- Các tác nhân gây dị ứng: gián, phấn hoa, lông chó mèo, nấm mốc, hóa chất trong các chế phẩm tẩy rửa gia dụng….

- Chất có mùi nồng.

- Thực phẩm gây dị ứng: cá, tôm, cua, trứng, sữa, các loại hạt...

- Tập thể dục hay vận động quá sức, không tiết chế được cảm xúc, kích động.

hen phe quan o tre em: dau hieu, nguyen nhan va che do an phu hop - 5

Chế độ ăn uống dành cho trẻ bị hen phế quản

- Chỉ khoảng 5-10% bệnh nhân hen thật sự có dị ứng thức ăn. Do vậy, không cần thiết phải kiêng ăn nghiêm ngặt cho mọi trẻ hen mà chỉ tránh khi thật sự là dị ứng.

- Nhưng hen kèm dị ứng thức ăn lại thường nặng. Do vậy, cần lưu ý phát hiện trẻ hen có bị dị ứng thức ăn hay không. 

- Hạn chế thức ăn có nhiều muối, tránh dùng bột ngọt hay sử dụng thức ăn đóng gói, đóng hộp. 

- Theo dõi trẻ để biết trẻ dị ứng với loại thực phẩm nào để kiêng ăn và phòng ngừa. Điều này là cực kì cần thiết vì mỗi đứa trẻ có cơ địa riêng và hen kèm dị ứng thức ăn lại thường nặng.

- Bổ sung thức ăn có chứa vitamin C, acid béo omega-3 vào khẩu phần ăn cho trẻ. Thiếu vitamin C kèm theo ô nhiễm không khí sẽ khiến tăng nguy cơ mắc bệnh hen suyễn không chỉ ở người lớn mà nhất là trẻ em.

Một vài lưu ý đối với trẻ mắc hen phế quản

Hen phế quản có thể gây nguy hiểm đến tính mạng của trẻ nếu cơn hen nặng không được xử lý và cấp cứu kịp thời. Ngoài ra, khi không kiểm soát được cơn hen, trẻ sẽ gặp trở ngại trong cuộc sống như: phải nghỉ học thường xuyên, mất ngủ, cảm thấy khó chịu do các triệu chứng làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Tuy không thể điều trị khỏi hoàn toàn nhưng bệnh có thể được kiểm soát, trong một thời gian dài trẻ sẽ không còn triệu chứng của hen nữa. Các bậc cha mẹ không được để cho trẻ tự ý dùng thuốc vì có khả năng các cơn hen sẽ tái xuất hiện khi trẻ bị nhiễm khuẩn hô hấp hoặc khi đã trưởng thành. Vì vậy, cha mẹ cần chủ động theo dõi thông tin và tình hình sức khỏe của con để giúp bé phát triển khỏe mạnh.

Trẻ có thể chơi cùng thú cưng nếu không bị dị ứng với lông và chất tiết ra của chúng. Chơi với thú cưng giúp trẻ được giải tỏa tâm lý.

Nếu được sử dụng đúng cách, thuốc điều trị hen phế quản dưới dạng xịt, hít... được cho là an toàn. Tuy nhiên, trẻ vẫn cần đi khám bác sĩ định kỳ để kiểm soát liều lượng thuốc. Thuốc điều trị hen cơ bản được chia thành 2 mục đích sử dụng: cắt cơn hen và ngừa cơn hen. Khi được chẩn đoán bệnh, trẻ sẽ được chỉ định và hướng dẫn sử dụng thuốc ở nhà để cắt cơn hen kịch phát. 

hen phe quan o tre em: dau hieu, nguyen nhan va che do an phu hop - 6

Cha mẹ nên chia sẻ và giải thích về tình hình của trẻ, cho bé những kiến thức, thông tin về bệnh cũng như cách phòng tránh. Bằng nhiều cách khác nhau, hãy khéo léo chia sẻ với trẻ, tránh để các bé bị tâm lý, lo lắng gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của trẻ. Điều này cực kì quan trọng để kiểm soát các cơn hen vì nếu trẻ dùng thuốc không đúng cách hoặc dùng không thường xuyên hay tự ý bỏ thuốc thì sẽ không còn tác dụng nữa.

Có thể cho trẻ tham gia các hoạt động thể thao nếu như các cơn hen được kiểm soát tốt. Vận động và tập luyện thể thao còn rất tốt cho tim mạch và hô hấp của trẻ. Tuy nhiên, cần trao đổi việc này với bác sĩ để trẻ có thể sử dụng thuốc giãn phế quản trước khi tham gia hoạt động thể lực. Trong trường hợp trẻ thường xuyên xuất hiện các cơn khó thở trong và sau khi hoạt động thể chất thì cha mẹ nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ để loại trừ trường hợp trẻ bị hen phế quản do gắng sức.

Cha mẹ cần phải nắm rõ các dấu hiệu khi lên cơn hen kịch phát của trẻ. Từ đó, có thể đánh giá đúng mức độ nặng nhẹ của các trường hợp xảy ra, xác định khi nào thì cần theo dõi tiếp, lúc nào phải nhập viện.

Nếu cần hỗ trợ trong quá trình chăm sóc và điều trị bệnh cho trẻ, cha mẹ nên tìm đến các bác sĩ chuyên khoa về dị ứng hoặc hô hấp để được chẩn đoán và theo dõi một cách chính xác nhất.

Phòng tránh hen phế quản

Việc phòng tránh trẻ lên cơn hen còn phục thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Tuy nhiên, cha mẹ có thể áp dụng một số cách sau để phòng tránh được tốt nhất cho con:

Giữ ấm cho trẻ, đặc biệt là khi ra khỏi nhà nếu thời tiết lạnh. Khi trẻ không có cơn hen thì mới tắm cho trẻ. Khi tắm, phải sử dụng nước ấm, lau người bằng khăn khô và mặc quần áo nhanh ngay khi tắm xong. Ngoài ra, nên trang bị thêm điều hòa nóng để khi tắm xong, trẻ được ở trong không khí ấm, không bị lạnh đột ngột dẫn đến cảm lạnh, nguy cơ xuất hiện cơn hen phế quản.

Không cho trẻ ăn, uống các loại thức ăn có khả năng làm xuất hiện cơn hen như: tôm, cua, ốc...

Không nên cho trẻ tiếp xúc với các loại khói bụi nên người trong gia đình tốt nhất không hút thuốc lá khi ở nhà và sử dụng các loại bếp ít khói.

hen phe quan o tre em: dau hieu, nguyen nhan va che do an phu hop - 7

Thỉnh thoảng nên phơi nắng chăn ga, gối đệm cho sạch sẽ, khô ráo.

Khi vệ sinh phòng riêng của trẻ, dùng khăn ướt lau bụi và hút bụi bằng máy là tốt nhất.

Nghiêm túc điều trị theo tư vấn và chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa.